TRANSIENT

Kumatok muna si Lino sa kwarto, bago pumasok. Nang walang sumagot ay marahan n’yang inikot ang door knob.

“Linoooo.”

Hindi kasing lambing nang kanina ay tawag sa kanya ng kanyang nobya ang narinig. Malamig ito, malalim. Boses ng isang lalaki. Lumingon siya sa likuran—sa hallway,  pero wala siyang nakita. Sinilip niya ang loob ng kwarto, wala rin siyang nakita.

Ito ang ikatlong araw ni Lino sa trabaho, kaya kahit Valentine’s day ay pinili niyang romilyebo sa 7pm na duty. Sa tatlong araw pa lamang niya sa trabaho ay marami na siyang narinig na kwento ng kababalaghan. Na hindi man maokupa ang 30 bed spaces ng building na pinatatrabahuhan ay marami pa rin silang dapat bantayan. Mga bagay na hindi sila hinanda ng pinanggalingan niyang security para harapin.

Biglang pagbukas ng mga pintuan ng mga kwartong hindi okupado.

Mabibigat na yabag sa hagdan.

Anino sa CCTV.

Batang naglalaro sa hallway.

Babaeng umiiyak sa banyo.

Maitim na matangkad na lalaking dumadagan at sumasakal sa mga guest.

Kumatok muli si Lino sa kasunod kwarto, bago pumasok kahit alam niyang walang tao sa loob nito. Ito ang patakaran dito sa transient building.

Nang walang sumagot ay marahan niyang inikot ang door knob.

“Hahahahahahahaha.”

Magkakasunod-sunod at papalakas nang papalakas na tawa ang nanggaling mula sa cellphone ni Lino. Ito ang ringtone niya para sa text messages ng kanyang nobya, tawa ng bata.

Hapi2x BaLenTayms ulit, MaHAL. InGaT u pLage

Sinilip ni Lino ang kwarto. Isinara ang pinto. At, muling kumatok sa kasunod pang kwarto.

ANG UNA KONG TATLONG LIBRO

Habang nagliligpit sa kwarto ko kanina, nakita ko sila.

Ito ang unang tatlong librong binili ko: Pusong Sumusuyo sa Aking Mahal, Pusong Nagmamahal Nang Walang Hanggan, at Pen Pal and Social Letters. Gradeschool ako nang mabili ko sila sa Diplomat Bookstore (wala na ito ngayon) sa Cabanatuan City nang kami ay mag-tour upang manuod ng sine (panunuod ng historical film, sa mall pa, ang version ng tour namin).

Wala akong libro noon, personal man o pahiram ng school, dahil mahirap lang kami at mahirap lang ang elementary school na pinasukan ko--unahan sa textbooks dahil halos pumalo sa 60 ang mga estudyante kada section. Kaya kung late kang mag-eenrol, swerte mo kung may maabutan ka pang libro.

Kaya naman, tuwang-tuwa ako nang nakitang tig-5 lang ang mga librong ito. Binili ko. Sila ang unang naging laman ng (noon ay imaginary) bookshelf ko.

Bukod sa mga tabloid (tulad ng Tiktik) na nakatago sa ilalim ng mga damit ng Papa ko, ito ang ilan sa mga unang kong binasa.

(Sa sobrang inspired ko, dami kong binigyan ng love letters nu'ng high school na ako! Haha.)

Sabi ng ilang mga teorya, nakakaapekto raw sa tao ang mga nabasa at binabasa pa n'ya. Creative radiation daw ang tawag doon. Ngayon, iniisip ko, to what extent ako naaapektuhan ng mga librong ito (at ng mga kwento sa tabloid)? Haha.

"Ang pananalig ay mata ng kaluluwa. Binubuksan ng pag-ibig ang mga paningin ng kaluluwa, upang makita ng pananalig ang kanyang nakikita. Ang pananalig ay pag-ibig na tapat." - mula sa Pusong Sumusuyo

BAHAY-TAGPUAN

Wala nang naiiwang hibla sa unan
Katabi n’ya pa rin ang kumot sa may ulunan
Sapi’y hindi na kailangang paulit-ulit labhan

Sanay na ring mag-isa ang toothbrush sa lababo
Madalang na ring mapalunok ang inidoro
Hindi na nanghihingi ng linis ang sahig ng banyo

Nangawit na nga ang upuan
Mga kubyertos hindi na rin nagbabangaan
Ipis na ang may ari ng hapag-kainan

Inangkin na ng gagamba ang bintana
Nawalan na ng silbi ang pintuan
Dating bahay-tagpuan ay ‘di na natagpuan

MABAHONG BIBIG

Sabi ni Nanay mabaho raw ang bibig ni Mang Nestor. Kaya siguro kapag naniningil si Mang Nestor ng bayad sa apartment, nagtatago na si Nanay.

“Anak, pagkatapos mong maghilamos, hugasan mo na ‘yung flower mo ha.”

Bakit po kasi kailangang hugasan ang flower?”

“Aba, itong batang ‘to, s’yempre naman mabubulok ‘yan kapag hindi.”

“Eh, hindi naman po nadudumihan ‘yung flower, nakatago naman.”

“Ah-eh, oo nga. Pero, ‘di ba naalala mo ‘yung mga nakatagong damit mo dati, ‘di ba bumaho ‘yun kasi hindi nalalabhan?”

“Opo.”

Nginitian ako ni Nanay.

“Sige na nga po.”

--

Ang lakas ng boses ni Mang Nestor. Nasa salas sila ni Mama. Sabi ni Mama sa kwarto raw muna ako. Sinilip ko sila; may butas kasi ang pinto ng kwarto.

“Tang ina naman, Maria, ilang b’wan na ‘yung utang n’yong renta. Patay tayo sa negosyo n’yan.”

“Eh, Mang Nestor, alam mo namang magsarado ang factory na pinagtatrabahan ko. Baka naman po pwedeng…”

“Pwede namang dating gawi nalang.”

Hinawakan ni Mang Nestor ang buhok ni Nanay. Hala, ang lapit ng bibig n’ya, kawawa naman si Nanay, bahong-baho na naman siguro s’ya. Nilayo ni Nanay ‘yung ulo n’ya.

“Mang Nestor, baka marinig ka ng anak ko.”

“Oh sige, babalik ako mamaya.”

--

Nagising ako sa kalabog sa sala. Si Nanay kaya ‘yun?

Si Nanay nga. Nasa sahig s’ya. Walang damit.

Nandu’n si Mang Nestor—sa pagitan ng hita ni Nanay.

Nakasando lang si Mang Nestor.

Hindi na ako inaantok.

Dinidilaan ni Mang Nestor ang flower ni Nanay.

Kaya ba mabaho ang bibig ni Mang Nestor?

Hala, nilapit ni Mang Nestor ang mukha n’ya sa mukha ni Nanay!

“Tang ina, ang sarap mo Maria.”

Umiiyak si Nanay?!

Kawawa naman s’ya, naamoy naman n’ya ‘yung bibig ni Mang Nestor!

SI ATE ANGEL (Kwentong Pambatang for Adults Only)

Malaki nang dalawang dangkal sa ‘kin si Ate Angel. Pero, magiging kaklase ko raw siya sa pasukan sabi ni Mama. Ang laki-laki na kasi ni Ate Angel, tapos elementary pa rin. Baka asarin lang kami ng mga kaklase ko. Bakit kasi ‘di na lang siya doon sa bahay, kasama ni Tatay-lolo.

Bulol pa nga si Ate Angel, eh. Hindi niya nga kayang sabihin ‘yong bulol, buyoy daw.

“Tatay-lolo, bakit po bulol si Ate Angel?”

“Kasi, si Mama mo, hindi siya pinakain ng pekpek ng baboy.”

“Pekpek po? Odi ako po pinakain po ako ng pekpek ng baboy?”

“Shh. Oo, pinakain kita. ‘Wag kang maingay sa Mama mo.”

—

“Mama-mama, sabi ni Tatay-lolo kaya daw bulol si Ate kasi ‘di mo siya pinakain ng pekpek ng baboy.”

“Naku, ‘yang Tatay-lolo mo talaga.  ‘Wag mong sinasabing pekpek, bad ‘yon, flower na lang.”

“Ha, eh bakit po?

“Kasi, hindi ‘yon dapat sinasabi ng bata. Bad.”

Gusto ko pa sana tangungin si Mama kaso sasabihin lang naman n’ya “basta ‘wag ka nang makulit, bata ka pa kasi.” Nag-opo na lang ako.

“Si Ate Angel mo, special siya.”

“Special po?”

“Oo, special ang Ate Angel mo. Maraming siyang ‘di kayang gawin, pero punong puno naman siya ng pagmamahal.”

Napakamot na lang ako ng ulo. Hindi ko talaga minsan masiyadong naintindihan si Mama. Parang favorite niya lang naman si Ate Angel eh.

“Kahit ate mo si Ate Angel, dapat babantayan mo rin siya ha.”

Nagkamot ulit ako ng ulo.

“Sige na nga.”

“’Pag may nangyaring emergency, tawagan mo ko doon sa iniwan kong number sa ilalim ng telephone.”

“Opo, Mama.”

“O  kaya, sabihin mo kay Tatay-lolo. Okay ba ‘yon?”

“Opo.”

Masayahin si Ate, pero iyakin din. Nakakainis. Parang beybi.

Naglalaro rin naman kami—‘yong kotse-kotsehan. Sinasakay niya ako sa doormat saka niya ako hihilahin. Kaya lang, medyo lampa si Ate eh—laging natatalisod , laging nadadapa. Minsan tatawa siya, pero minsan iiyak din. Parang beybi.

Hindi raw kasi pinakain ni Mama ng balot si Ate Angel kaya mahina raw ang tuhod, kwento ni Tatay-lolo no’ng minsang bumili kami kay Kuya Balot.

Ayaw kumain ni Ate Angel ng balot kasi “wawa” daw ‘yong beybi chicken. Eh, patay naman na ‘yon.

Ang dami-daming alam ni Tatay-lolo tungkol kay Ate Angel. Minsan nga parang mas favorite niya si Ate Angel eh. Lagi niyang kasama, lagi niyang kalaro. Lagi pa silang namimitas no’ng paborito ni Ate Angel na flower, ‘yong gumamela. Ginagamit nila doon sa luto-lutuan. Lagi nga ring kinakantahan ni Tatay-lolo si Ate Angel eh.

Ayaw kalaro ng mga kapitbahay namin si Ate Angel. Ako lang sinasama nila sa plaza. Ayaw nilang isali si Ate sa harang-taga. Feeling ko okay lang naman ‘yon, kasi kalaro naman na ni Ate Angel si Tatay-lolo eh.

“Tali ato,” sabi ni Ate Angel habang hinihila pa ‘yong damit ko. Parang beybi.

“Eh, malaki nga ‘yang ate mo, hindi niya naman kayang idiretso ‘yong kamay niya, lampa pa.”

“Ahhh lampa, lampa, lampa,” sabi ng mga kapitbahay namin.

Iiyak naman si Ate. Parang beybi.

“Leron, leron sinta, buko ng papaya.” Kakantahan ni Tatay-lolo si Ate Angel, tapos okay na siya. ‘No kaya ‘yon. Parang beybi.

“Angel, apo, tahan na. Halika tayo na lang ang maglalaro.”

May dala-dala si Tatay-lolong gumamela at ibang laruan sa lutu-lutuan nila ni Ate Angel.

“Oh sige na, Angelica, maglaro na kayo sa plaza. Basta, dapat uuwi ka bago makauwi ang Mama mo ha.”

“Opo, Tatay-lolo.”

Binigyan pa ako ng pera ni Lolo.

“Biye mo ko yo-yoyipap.” Nakangiti na si Ate. Parang beybi.

—

Nadapa ako. Nagasgas tuhod ko. Ang sakit. Pero, ‘di ako umiyak. Hindi na kasi ako beybi.

Inaabot ko kasi ‘yong pink na gumamela sa may plaza. Para kay Ate Angel. Para makalimutan niya ‘yong pinabili niyang lollipop, naubos ko kasi ‘yong perang bigay ni lolo sa tsitsirya. Baka umiyak na naman.

Wala pa naman si Mama.

Sabi ni Mama dapat hugasan daw agad ‘yong sugat, para hindi ma-impeksyun. Kaya dumiretso ako sa banyo. Nando’n si Ate. Hinuhugasan ‘yong… ‘yong ano niya—’yong flower niya.  Hala, ang daming nilagay ni Ate Angel na sabon!

“Ate, baka mahapdi ‘yan.”

“Iyy.”

Inagaw ko kay Ate Angel ‘yong sabon.

“Dugo iy taket.”

“Ha? Bakit? Sa’n ka nasugat?”

“Iyy iyy, Lolo.” Kinuha ni Ate ‘yong daliri ko. Pinasok niya sa…

“Ate, ‘wag, papagalitan tayo ni Mama.”

“Iyy Lolo, iyy lolo, iyy Lolo.”

“Angel, a-apo? Nasaan ka? Laro na ulit tayo. Gising na iyy Tatay-lolo.”

Hinila ako ni Ate Angel sa kwarto namin nila Mama.

Hindi ko na nahugasan sugat ko.

“Agu ayo, agu.”

Sabi ni Ate Angel i-lock ko raw ‘yong pinto.

Mas lumalakas ang tawag ni Tatay-lolo kay Ate Angel.

“Wag ingay, iyy Lolo, tabi iy Lolo ‘wag ingay.”

Hawak ni Ate Angel ‘yong flower niya!

“Takit ‘to, takit.”

“Ate…”

“Shh. ‘wag ingay.”

“Angel, apo, nariyan ka ba?”

Nagsimula nang kumatok si Tatay-lolo. Paulit-ulit. Palakas nang palakas.

“Angel, apo, laro na tayo.”

Hinawakan ni Ate  Angel ‘yong pinto. Akala ko nga bubuksan niya eh. Tinutulak niya pala.

Kinuha ko ‘yong gumamela sa bulsa ko. Tinapon ni Ate Angel.

“Leron, leron sinta, buko ng papaya…” Nagsimula nang kumanta si Tatay-lolo.

Tinapkan ni Ate Angel ‘yong tainga niya.

“Angel…”

Nagsimula nang umiyak si Ate Angel.

“Dala-dala’y bulso sisidlan ng bunga…”

Hindi ko na alam ang gagawin ko. Bakit umiiyak si Ate Angel?

“Ma-ma…” sigaw ni Ate Angel.

Naalala ko ‘yong sabi ni Mama.

“Shh. Angel, apo, wala si Mama. Labas ka na d’yan dali.”

“Kapus kapalaran humanap ng iba.”

“He-hello, Ma-ma.” Hindi ko alam anong sasabihin kay Mama.

“Angelica, apo, ikaw ba ‘yan? Buksan n’yo ‘yong pinto.”

“Oh, bakit, anak? Ate Angel mo ba ‘yong umiiyak?”

“O-opo, Ma—”

Lumalakas ang pagkanta ni Tatay-lolo.

“Gumising ka Nene, tayo’y manampalok.”

Hindi ko pa rin alam anong sasabihin kay Mama.

Patuloy pa ring umiiyak sa Ate Angel habang tinatakpan ang kaniyang tainga. Paulit-ulit ding umiilig.

 “Ma-ma.”

“Bakit nga? Angelica, anong nangyari?!”

“Si-si-si, Ate Angel po.”

“Anong nangyari sa Ate mo?”

“Dalhin mo ang buslo, sisidlan ng hinog.”

“Ma-may may sugat daw po siya.”

“Apo, buksan n’yo ‘to.”

“Saan? Bakit?”

“Sa-sa ano po… sa…”

“Saan nga? Saan? Nasaan ba ‘yong Tatay-lolo n’yo?”

“Sa-sa flo-flower po ni Ate Angel. Si-si Tatay-lolo raw po...”

Pagdating sa dulo, nabali ang sanga

Kapus kapalaran, humanap ng iba

“Hello, Ma? Hello, Ma!”

Wala na akong marinig sa kabilang linya. Nasaan na si Mama? Wala na akong marinig kundi mahabang ugong.

Hindi ko alam kung lumakas ka ba ang panguyngoy ni Ate Angel, kaya hindi ko na naririnig ang pagkatok at pagkanta ni Lolo.

Niyakap ko si Ate Angel. Ang lamig-lamig niya. Sana dumating na agad si Mama.

Sana magpasukan na. Gusto ko na maging kaklase si Ate Angel. Lagi ko na s’yang babantayan.

NAKA-BESTIDA SI KYLA

Mahaba-haba pala rin ang b’yahe.

First time kong makarating sa bahay nila Kyla. Hindi n’ya kasi kami inaaya sa kanila. Bukod sa malayo, hassle raw kumilos sa bahay nila. Devoted Christians ang family ni Kyla. Allergic din daw sa LGBT.

Pagbaba ko ng jeep, akala ko maliligaw ako. Pero sa malayo palang may tumutugtog ng banda. Ito siguro ‘yung sinasabi ni Kyla na “worship.” Nakataas pa ‘yung mga kanang kamay ng mga tao. Tapos, may panaka-nakang amen pa.

Ang daming bisita ni Kyla, in fairness, abot hanggang kalsada.

Nakita ko ‘yung tarpaulin ni Kyla, nakasabit sa terrace. Naks, bata pa s’ya rito. Mahaba pa ‘yung buhok.

Dalawang babae ang nakabantay kay Kyla. Mukhang si Mama n’ya ‘yun, at Ate n’ya ‘yung isa. Namukhaan ko lang du’n sa pinakita dati ni Kyla na family picture nila.

Huminto sandali ang banda, nagmiryenda yata.

Magang-maga ‘yung mata nung Mama at Ate ni Kyla.

Nagmano ako sa Mama ni Kyla. Nakipag-kamay naman ako sa kapatid n’ya.

“Condolence po.”

Tinignan ako ng Mama ni Kyla, mula ulo hanggang paa. Syet, dapat pala nag-pants ako. ‘Di bale na, si Kyla naman pinunta ko rito.

Agad akong sumilip sa kahon.

Syet. Si Kyla ba ‘to?

Naka-bestida si Kyla.

Tang ina, bakit naka-bestida si Kyla?!

“Kaibigan ka ba ni Kyla?” tanong ng Nanay niya, nang maupo na ako sa tabi ni Kyla.

Anim na taon ko nang kaibigan si Kyla, pero halos hindi ko s’ya nakilala. Ngayon ko nalang ulit nakitang nakalugay si Kyla. Ngayon ko nalang din nakitang naka-lipstick si Kyla. Parang ganu’n sa picture n’ya sa tarp.

Naalala ko na. Ganito ‘yung itsura n’ya nung first day namin sa College. Crush ko pa nga nu’n si Kyla eh. Kaso ‘di pala talo. Butch din ang loko.

Alam kong nagdadalamhati sila, pero, syet naman oh. Anong ginawa nila kay Kyla?!

“San kayo nagkakilala?”

“Sa college po. Pero naging magka-trabaho rin po kami sa Call Center.”

“Taga Call Center ka rin pala. Mag-iingat ka, hija.”

Hija, puta.

“Sa palagay ko du’n nakuha ni Kyla ang sakit n’ya. Puyat. Pagod. Bumaba ang resistansya, nagka-kumplikasyon. Tahimik lang kasi ‘yang si Kyla, hindi naman nagsabing may iniinda pala s’ya.”

Tang ina naman oh! Gusto kong sabihing kilala n’yo po ba talaga si Kyla? Kilala n’yo po ba talaga ang anak n’yo?!

Si Kyla ang pinaka maingay—pinaka kalog kong kaibigan. Ayaw paawat sa videoke. Ayaw pabaklas sa dance floor ng bar sa Malate.

“Ano pong kinamatay?” May bago nanamang bisita si Kyla.

“Pneumonia po, Pastor,” narinig kong sabi nung Ate n’ya sa kumakamay sa kanyang lalaking naka-polo.

Fuck, syet naman oh. Ano ‘to gaguhan?! Kaya pala hindi man lang nagawang dumaing sa kanila ni Kyla na wala na s’yang pera para sa maintenance n’ya.

“Sayang at napaka ganda at napakabait na bata pa naman nitong si Kyla.”

“Oo nga, pastor, hindi man ako iniwan ng apo,” sabad ng Mama ni Kyla.

Tang ina, nakuha pang mag-joke ah.

“’Di bale at nasa piling na s’ya ni Lord ngayon, wala na s’yang iniinda.”

“Amen.”

“Life is not at all that bad my friend, mmm...”

Tae, nagsimula na naman ‘yung “worship.” Mukhang mahaba-habang plastikan ‘to mga p're.

--

*Ang akdang ito ay lahok para sa Saranggola Blog Awards sa kategoryang Maikling Kwento.

Sponsors:

DMCI

Cultural Center of the Philippines

Golden Leaf Productions

BIG GIRL DAW

Hindi ko ‘yun parehong naiintindihan—yung salitang “saling-pusa” at kung ba’t ang hilig ng mga taong mamiga, ng pisngi.  Ang alam ko lang, gusto ko ng pusa. Masarap sakyan at hilahin ang buntot nila—masarap silang kalaro dahil nagagalit sila, tumatakbo, nangangalmot. ‘Di katulad ng mga manika kong kahit puguta’y hindi kumukurap.

Buntis ang Mama ko noon, sa unang kong kapatid nang ipasok n’ya ako sa Day Care Center. Saling-pusa lang po muna, narinig kong sabi n’ya kay Teacher at sa ibang mga nanay na hindi napapagod pisilin ang magkabila kong pisngi.

Inaasar ako ng mga kaklase ko, minsan pati ng mga nanay nila na “hindi ka na love ng Mama mo, may bago na s’yang baby.”

Kapag hindi ako abala sa pakikipaglaro sa pusa naming si Muning, naiisip ko na baka totoo nga ang sinasabi ng iba kong kaklase at ng mga nanay nila, na hindi na ako love ni Mama dahil magkakaroon na s’ya ng bagong baby. Napapasinghot ako tuwing naiisip ko. Gusto kong sabihin kay Mama na ayoko yung nakaumbok n’yang t’yan dahil hindi ko s’ya mayakap nang maayos. Pero ayokong mapalo, lalo na ang makurot, sa singit. Aray, ang sakit. Saka, sabi ni Papa, “Big Girl” na raw kasi ako. At, ang mga “Big Girl,” hindi na dapat napapalo o nakukurot.

Recess namin noon. Excited ako, dahil tuwing recess, dumarating ang mga nanay, may dalang miryenda. At, kapag unang dumating ang nanay mo, pwede kang mag “belat” sa iba mong kaklase, na sa sisinghot-singhot habang nag-aabang.

Maya-maya pa, lumapit sa akin ang dalawa kong kaklase, na madalas nang-aasar sa akin. Ayoko sana silang pansinin. May inabot sila sa aking pagkain. Isang cheese cake at naka terta pack na juice, tulad ng palagiang dinadala sa akin ni Mama.

“Oh, pinapabigay ng Mama mo,” sabi nung una.

Tinitigan ko lang sila.

“Kunin mo na,” sabi naman nung pangalawa, na halos iduldol na sa mukha ko ang hawak ni nila.

‘Inaasar lang ako ng mga ‘to, hinihintay na maniwala ako, hinihintay na kuhanin ko. Saka sila tatawa, hanggang sa umiyak ako.’

Hindi ako kumukurap. Hindi ako naniniwala.

Hinubad ko yung t-shirt ko, na may drawing na mga pusa. Saka ko itinaas ang dalawa kong kamao. Madalas pa kami noong maglaro ng boksing ni Papa. Kaya feeling ko, chance ko na. Baka mabawasan na ang pang-aasar nila sa akin pagkatapos nito.

Umaba ako, saka ako umiyak.

Walang suntok na lumipad.

Naglakad ako pauwi. Suot ko na ulit ang t-shirt ko, nalukot at basang basa na ang mukha ng mga pusa.

Pagdating ko sa bahay, nando’n si Mama, nakangiti, sa may sala, kasama ang bagong baby.

“Oh nandito na pala si Ate. Ate, nakuha mo ba yung pinadala kong miryenda?”